Khám phá 5 nét độc đáo về gốm Quảng Đức, từ kỹ thuật nung men truyền thống, hoa văn dân gian tinh xảo đến giá trị văn hóa ẩn sau từng sản phẩm. Những bí mật ít ai biết sẽ giúp bạn hiểu vì sao gốm Quảng Đức được xem là một trong những di sản văn hóa nghệ thuật gốm Việt Nam.
1. Gốm Quảng Đức từng là “đồ dùng quen thuộc” của người miền Trung xưa
Thuở ấy, dọc ngang dải đất miền Trung nắng cháy mưa dầm, nhà nào cũng có dăm ba món đồ gốm Quảng Đức làm bạn. Không phô trương như hàng sứ phương Bắc, gốm Quảng Đức đi vào đời sống dân gian bằng chất sành “nồi đồng cối đá” thách thức thời gian. Trong gian bếp, những chiếc hũ, vại men hỏa biến trầm mặc là nơi gìn giữ vị mặn mòi của mắm cá hay dưa cà muối xổi.
Đặc biệt, món đồ không thể thiếu trong mỗi gia đình chính là chiếc bình vôi gốm Quảng Đức. Được xem là “ông bình vôi” tôn nghiêm trên môi trầu của các bà, các mẹ, bình vôi Quảng Đức với lớp men dày chịu được tác động của vôi sát đã trở thành vật dụng gắn liền với phong tục ăn trầu truyền thống.
Nhờ vị trí bên dòng sông Cái, từ những chiếc bình vôi nhỏ bé đến những chiếc chum lớn hứng nước mưa đều theo thuyền buôn lan xa khắp duyên hải đến thượng du. Sự hiện diện của gốm Quảng Đức chính là minh chứng cho tính cách con người miền Trung: thô mộc, chân phương nhưng bền bỉ vô cùng qua bao thăng trầm.
2. Làng nghề truyền thống gốm Quảng Đức có lịch sử hàng trăm năm qua
Lịch sử gốm Quảng Đức bắt đầu từ khoảng cuối thế kỷ XVI – đầu thế kỷ XVII, gắn liền với hành trình mở cõi của lưu dân miền Trung. Theo dòng chảy của thời gian, làng gốm nằm bên bờ sông Cái đã trải qua hơn 300 năm thăng trầm, từng có giai đoạn cực thịnh vào thế kỷ XVIII – XIX. Khi đó, Quảng Đức không chỉ là một làng nghề địa phương mà đã trở thành “thương cảng” gốm sành sầm uất nhất nhì khu vực và là nguồn cung ứng vật dụng cho khắp các tỉnh từ duyên hải đến vùng cao nguyên đất đỏ.
Điểm khác biệt giúp gốm Quảng Đức ghi dấu ấn trong dòng chảy lịch sử chính là sự kết hợp giữa nguồn đất sét đặc trưng và kỹ thuật nung củi mây độc bản, tạo nên những sản phẩm bền bỉ như đá và trường tồn cùng ký ức của nhiều thế hệ người Việt. Dù trải qua nhiều biến cố, giá trị lịch sử của làng nghề vẫn được bảo tồn qua những cổ vật còn sót lại minh chứng cho một thời kỳ giao thương huy hoàng trên bến dưới thuyền.
3. Kỹ thuật nung độc đáo tạo nên lớp men hỏa biến ở dòng gốm Quảng Đức
Khác với gốm hiện đại nung bằng điện hay gas, điểm làm nên “linh hồn” của gốm Quảng Đức chính là kỹ thuật nung bằng củi bằng lăng. Đây là loại nhiên liệu có độ nóng cực cao và chứa nhiều tinh dầu, khi cháy sẽ tạo ra lớp tro bay lơ lửng trong lò. Trong quá trình nung kéo dài nhiều ngày đêm, lớp tro này bám vào bề mặt xương gốm kết hợp với các khoáng chất trong đất sét để tạo ra hiệu ứng men hỏa biến – hay còn gọi là men tự sinh.
Mỗi sản phẩm ra lò đều mang một sắc thái riêng biệt từ xanh lục, nâu thẫm đến tím than với những vết loang tự nhiên mà không một kỹ thuật pha chế màu nhân tạo nào có thể sao chép được.
– Bí quyết đến từ men sò huyết riêng biệt có tại vùng đất Phú Yên
Một trong những bí mật ít người biết về gốm Quảng Đức chính là việc sử dụng vỏ sò huyết từ đầm Ô Loan để làm men. Người thợ xưa đã khéo léo chèn những vỏ sò huyết giữa các sản phẩm khi xếp vào lò nung. Khi nung ở nhiệt độ cực cao, canxi từ vỏ sò nóng chảy và hòa vào đất sét, tạo nên những vết men bóng loáng, có độ sâu và độ thấu quang đặc biệt. Chính sự kết hợp độc đáo giữa đất sét địa phương và sản vật từ đầm phá đã tạo nên giá trị di sản không thể trộn lẫn, biến mỗi món đồ gốm Quảng Đức thành một tác phẩm nghệ thuật từ thiên nhiên.
5. Ngày nay, gốm Quảng Đức không chỉ là đồ dùng mà còn là ký ức văn hóa
Hiện nay, nhiều sản phẩm gốm không còn phục vụ đời sống như trước nhưng giá trị văn hóa của nghề gốm Quảng Đức vẫn được gìn giữ. Tại Quảng Đức Xưa, không gian trưng bày gốm và những buổi thưởng trà trong nếp nhà cổ đưa du khách trở về một miền ký ức chậm rãi, nơi đời sống người Phú Yên xưa hiện lên bình dị mà sâu sắc, đậm hơi thở văn hóa truyền thống và đầy chất hoài niệm.
Đó không chỉ là câu chuyện về một làng nghề, mà còn là ký ức của cả một vùng đất bình dị, chậm rãi và đầy hoài niệm của miền Trung Việt Nam.
Tìm hiểu thêm về Quảng Đức Xưa tại đây >> Gốm Quảng Đức có gì đặc biết khiến nhiều người muốn tìm về khám phá
_________________________________________________________________________
Hãy để Quảng Đức Xưa đưa bạn trở về với những khoảnh khắc thân thương, nơi quá khứ và hiện tại hòa quyện trong từng hơi thở. Đây không chỉ là một địa danh, mà còn là hành trình cảm xúc, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa và lịch sử.
Liên hệ ngay để booking vé trải nghiệm Quảng Đức Xưa:
Hotline: 0905 159 669
Địa chỉ: 95 – 97 QL1A, Tuy An Bắc, Đắk Lắk
==========
Facebook: Quảng Đức Xưa
