1. Nguồn gốc của gốm Quảng Đức

Gốm Quảng Đức là một dòng gốm cổ xuất hiện từ khoảng cuối thế kỷ XVII đến đầu thế kỷ XVIII tại khu vực nay thuộc xã An Thạch, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Đây được xem là sự tiếp nối của dòng gốm Gò Sành nổi tiếng trong lịch sử, đồng thời là một trong những dòng gốm tiêu biểu của khu vực Nam Trung Bộ.

Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, gốm Quảng Đức từng rất thịnh hành với đa dạng sản phẩm như ché, chum, hũ, nậm rượu, bình vôi hay chậu hoa. Dòng gốm này nổi bật nhờ lớp men mang màu đen và da lươn đặc trưng cùng dấu vết vỏ sò còn bám trên bề mặt sản phẩm. Đặc biệt, trong quá trình nung, người xưa sử dụng sò huyết từ đầm Ô Loan để tăng nhiệt và tạo nên màu men riêng biệt cho gốm Quảng Đức.

2. Kỹ thuật làm gốm Quảng Đức 

Kỹ thuật chế tác gốm Quảng Đức mang đậm dấu ấn thủ công truyền thống với nhiều công đoạn đặc biệt, tạo nên nét riêng không thể nhầm lẫn của dòng gốm cổ hơn 300 năm tuổi này. Điểm nổi bật nhất của gốm Quảng Đức chính là kỹ thuật tạo men từ vỏ sò huyết đầm Ô Loan – một phương pháp hiếm gặp ở các dòng gốm Việt Nam.

Điểm nổi bật của gốm Gốm Quảng Đức chính là kỹ thuật tráng men bằng vỏ sò huyết – loại sò đặc trưng ở đầm Ô Loan. Các nghệ nhân cho biết, sau khi tạo dáng sản phẩm hoàn chỉnh, người thợ sẽ đưa gốm vào bao nung và cho thêm đầy vỏ sò huyết khai thác từ đầm Ô Loan.

Trải qua 3 ngày 3 đêm nung bằng củi bằng lăng, vỏ sò dần nóng chảy và bám chặt lên bề mặt xương gốm, hình thành một lớp men tự nhiên mang sắc xanh ngọc đặc trưng. Trên lớp men ấy đôi khi còn lưu lại những mảnh vỏ sò li ti, tạo nên vẻ đẹp rất riêng, vừa thô mộc vừa độc đáo khó trộn lẫn.

Bên cạnh kỹ thuật làm men, quy trình nung gốm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên chất lượng của gốm. Người thợ sẽ sử dụng củi bằng lăng để nung bởi vì chúng sẽ cho nhiệt lượng ổn định và cháy đượm trong thời gian dài. Trong quá trình nung, tro và khói từ củi bám lên bề mặt gốm, tạo nên những vết hỏa biến tự nhiên độc đáo trên từng sản phẩm.

Nhờ sự kết hợp giữa đất, men sò huyết và kỹ thuật nung độc đáo, gốm Quảng Đức không chỉ có độ bền cao mà còn mang vẻ đẹp mộc mạc, trầm mặc đặc trưng. Mỗi chiếc chum, ché hay bình gốm đều thể hiện sự khéo léo và kinh nghiệm lâu đời của người thợ thủ công xưa, góp phần tạo nên giá trị văn hóa đặc sắc cho dòng gốm cổ Phú Yên.

3. Quảng Đức Xưa – Nơi lưu giữ những hiện vật Gốm Quảng Đức tại Phú Yên

Giữa dòng chảy của thời gian, Quảng Đức Xưa như một khoảng lặng lưu giữ hồn cốt của dòng gốm Quảng Đức cổ tại Phú Yên. Không chỉ là nơi trưng bày những hiện vật gốm quý hiếm, nơi đây còn tái hiện lại dấu ấn của một dòng gốm từng phát triển rực rỡ hơn 300 năm trước ở vùng Nam Trung Bộ.

Quảng Đức Xưa còn kể lại hành trình phục dựng và gìn giữ dòng gốm cổ từng có thời gian bị mai một bởi chiến tranh và biến động lịch sử. Qua từng hiện vật, du khách có thể cảm nhận được giá trị văn hóa, nghệ thuật và tinh thần của một làng nghề truyền thống từng gắn bó với đời sống người dân Phú Yên và Tây Nguyên.

Ngày nay, Quảng Đức Xưa không chỉ là điểm đến dành cho những người yêu văn hóa và lịch sử mà còn góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống của gốm Quảng Đức, đưa di sản xưa tiếp tục hiện diện trong đời sống hiện đại.